ތައިލެންޑުން އަނެއްކާވެސް ކެމްބޯޑިއާ އަށް ހަމަލާތަކެއް ދީފި

ތައިލެންޑުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ “ސަރަހައްދީ މިލްކުވެރިކަން އަނބުރާ ހޯދުމަށް” ކެމްބޯޑިއާއާ ދެކޮޅަށް އަލަށް ހަމަލާތަކެއް ފަށާފައެވެ. މިއީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ މެދުވެރިކަމާއެކު ޞުލްޙައަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތައްވެސް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ފެށި ހަމަލާތަކެކެވެ.

ދެކުނު އޭޝިއާގެ މި ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ހަމަނުޖެހުންތައް އިއްޔެވެސް ކުރިއަށް ދިޔައިރު، ކެމްބޯޑިއާގެ ވެރިރަށް ފްނޮމް ޕެންހުން ވަނީ ތައިލެންޑާ ގުޅޭ ހުރިހާ ބޯޑަރު ހުރަސްކުރުންތައް ހުއްޓާލާފައެވެ.

މި ހަމަނުޖެހުންތައް ފެށިފައިވަނީ އެ ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައިވާ 800 ކިލޯމީޓަރު (500 މޭލު) ދިގު ބޯޑަރުގެ ސަރަހައްދު ކަނޑައެޅުމާ ގުޅޭ ގޮތުން އިސްތިޢުމާރީ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ހިނގަމުން އަންނަ ދިގު މައްސަލައަކާ ހެދިއެވެ. މި ހަނގުރާމަތަކުގައި މިހާތަނަށް މަދުވެގެން 25 ސިފައިންނާއި އާންމުން މަރުވެފައިވާއިރު، ދެފަރާތުންވެސް ފަސް ލައްކައަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޙާލުގައި ޖެހިފައެވެ.

ތައިލެންޑުގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ މަޓިޗޮން އޮންލައިން އިން ރޯޔަލް ތައި ނޭވީގެ ތަރުޖަމާނު ރިއަރ އެޑްމިރަލް ޕަރާޗް ރައްތަނަޗައިޔަޕާން ވިދާޅުވި ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވަނީ އެމީހުންގެ ސިފައިން ވަނީ ޓްރާޓްގެ އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދެއްގައި “ތައިލެންޑުގެ ސަރަހައްދީ މިލްކުވެރިކަން އަނބުރާ ހޯދުމަށް އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް” ފަށާފައެވެ.

ރައްތަނަޗައިޔަޕާން ތައި ނޫހަށް ވިދާޅުވީ، “މި އޮޕަރޭޝަން ފެށިފައިވަނީ އިރުއޮއްސުމުގެ ކުރިން ބޮޑެތި ހަމަލާތަކަކާއެކުއެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާއި ޤައުމީ ސިޔާދަތު ހިފެހެއްޓުމުގެ އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުން ދިފާޢީ ގޮތުން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެކެވެ.”

ތައި އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި އެމީހުން ވަނީ “އެ ސަރަހައްދު ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ހުރިހާ ދެކޮޅުވެރި ބާރެއް ބޭރުކޮށްލާފައި” އެ ސަރަހައްދު އަނބުރާ ހޯދާފައެވެ. ތައި ޕަބްލިކް ޓީވީ ޗެނަލް ތައި ޕީބީއެސް އިންވެސް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެ ޤައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ “ހުރިހާ ދެކޮޅުވެރި ބާރެއް ބޭރުކޮށްލުމަށްފަހު” އެ ސަރަހައްދުގައި “ތައި ޤައުމީ ދިދަ ނަގާފައެވެ.”

ތައިލެންޑުގެ ޓީވީ 3 މޯނިންގ ނިއުސް އިން އަސްކަރިއްޔާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިއްޔެ ހެނދުނާ ހަމައަށްވެސް އެ ޤައުމުގެ “ސިފައިން، ނޭވީ އަދި އެއަރ ފޯސް އިން ދަނީ ބޯޑަރުގައި އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރިއަށް ގެންދަމުން”ނެވެ. އަދި ސޫރިންގެ ޓާ ކްވާއީ ސަރަހައްދު ހިމެނޭ ގޮތަށް އެހެން ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި “އެކި ދިމަދިމާލުން ހަމަލާތައް” ހިނގާފައިވާ ކަމަށާއި، “ސީދާ އަދި ނުސީދާ ހަމަލާތަކާއި” ޑްރޯން ހަމަލާތައް ދީފައިވާ ކަމަށްވެސް އެ ޗެނަލުން ރިޕޯޓުކުރެއެވެ. މި އެންމެ ފަހުގެ ހަމަލާތަކުގައި ލިބުނު ގެއްލުންތަކުގެ ތަފްސީލެއް އަދި ވަގުތުން ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.

ކެމްބޯޑިއާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މި އެންމެ ފަހުގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަދި ބަޔާނެއް ނެރެފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ކެމްބޯޑިއާގެ ނިއުސް ވެބްސައިޓް ކެމްބޯޑިއަނެސް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މަދުވެގެން ހަތް ސަރަހައްދަކަށް ހަމަލާ ދީފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ޕުރްސަޓް ޕްރޮވިންސް ހިމެނެއެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ ތްމާ ދާ ކޮމިއުނުގައި ތައި އަސްކަރިއްޔާއިން އެފް-16 ފައިޓަރ ޖެޓް ބޭނުންކޮށްގެން ބޮން އެޅި ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ތައި އަސްކަރިއްޔާއިން ބަންތޭ މިއަންޗޭ ޕްރޮވިންސްގެ ބޮއުންގް ޓްރާކޫން ވިލެޖްގެ ދެކުނަށް އާޓިލަރީ ބަޑީގެ ހަމަލާތައް ދިން ކަމަށްވެސް ތުހުމަތުކުރެވެއެވެ.

ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ތައި ސަރުކާރުން ވަނީ ދެކުނު އިރުމަތީގެ ޓްރާޓް ޕްރޮވިންސްގައި ކާފިއު ހިންގާފައެވެ. ތައި ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ރިއަރ އެޑްމިރަލް ސުރަސަންތު ކޮންގްސިރީ އިއްޔެ ބެންކޮކްގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ ކެމްބޯޑިއާއިން ވަނީ ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ތައިލެންޑާ ގުޅޭ ހުރިހާ ބޯޑަރު ހުރަސްކުރުންތައް ހުއްޓާލާފައެވެ. ކެމްބޯޑިއާގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންޓީރިއަރ އިން ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، “ކެމްބޯޑިއާގެ ރޯޔަލް ސަރުކާރުން ވަނީ ތައިލެންޑް-ކެމްބޯޑިއާގެ ހުރިހާ ބޯޑަރު ހުރަސްކުރުމެއްގައި ވަނުމާއި ނިކުތުން ފުރިހަމައަށް ހުއްޓާލުމަށް ނިންމާފައެވެ. މި ނިންމުން ވަގުތުން ފެށިގެން ދެން އަންގަންދެން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.” ބޯޑަރު ބަންދުކުރުމަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތައް ހުރި ނަމަވެސް، މި ދެ އަވަށްޓެރި ޤައުމުގެ ގުޅުންތައް ދާދި ފަހުން ގޯސްވެފައިވާކަން ދައްކުވައިދޭ އަނެއް ނިޝާނެވެ.

ތައިލެންޑުގެ ބޮޑުވަޒީރު ޕްރަޔޫތު ޗަން-އޯޗާ ވަނީ މި ހަމަނުޖެހުންތައް ހައްލުކުރުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ މެދުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތްތައް ދޫކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ބޮޑުވަޒީރު ޗަން-އޯޗާ ވަނީ މި ހަމަނުޖެހުންތައް ހައްލުކުރުމަށް އޭނާގެ ޤައުމުގެ އަމިއްލަ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

ތައިލެންޑުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޑޮން ޕްރަމުދުވީނާއީ ވަނީ ޓްރަމްޕްގެ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެން ދެކުނު އޭޝިއާ ސަރަހައްދުގައި “އަވަސް ހައްލެއް ނުލިބޭނެ” ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ނަމަވެސް، ކެމްބޯޑިއާއިން ވަނީ ޓްރަމްޕްގެ މެދުވެރިކަމަށް ތާއީދުކޮށް، އެ ޤައުމުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ނަން ޑަންސް ވަނީ ތައިލެންޑުގެ އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމަށް އިތުބާރު ނުކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

މި ބޮޑު ހަމަނުޖެހުންތައް ފެށިފައިވަނީ ޑިސެމްބަރު 7 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ ދުވަހު ތައިލެންޑުގެ ސިފައިން ޕްރީއާ ވީހީއާ ކޯޓުގެ ސަރަހައްދަށް ވަދެ، ޖޭ.އޭ.ސީ. ގެ މުޢާހަދާގެ މައްސަލައެއްގައި ޓްރަމްޕްގެ އަމުރެއް ނެރުނެވެ. ޖޭ.އޭ.ސީ. މައްސަލައަކީ ޓްރަމްޕްގެ އަމުރެއްގެ ސަބަބުން ޕްރީއާ ވީހީއާ ފަރުބަދަމަތީ ސަރަހައްދު ކެމްބޯޑިއާއަށް ދިނުމަށް ތައިލެންޑުގެ ކޮންގްރެސްއަށް މަޖުބޫރުކުރުވި މައްސަލައެކެވެ. މިއީ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ޓްރަމްޕްގެ އަމުރަކާ އެއްގޮތަށް ޕްރީއާ ވީހީއާގައި ހިނގާފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. ޓްރަމްޕް ވަނީ މި އަމުރުތައް ދިފާއުކުރައްވައި، މިއީ އޭނާގެ “އުތުރު ޕެސިފިކް ސުލްހައިގެ ޕްލޭން”ގެ ބައެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ ތަރުޖަމާނަކު ވަނީ މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ. “ރައީސް އުއްމީދުކުރައްވަނީ މި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އެއްބަސްވުންތައް ހަދާފައިވާ ޤައުމުތަކުން އެއްބާރުލުން ދިނުމަށެވެ. އަދި ޞުލްޙަ އާއި އަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބާރުލުން ލިބޭނެ ކަމަށްވެސް އުއްމީދުކުރައްވަމެވެ.”